گلیم و گبه؛ اصالت فرش اقوام ایرانی - فرش زرین سیلک | تولید کننده فرش های ماشینی 1200 و 500 شانه

گلیم و گبه؛ اصالت فرش اقوام ایرانی

گلیم و گبه ایرانی

فرش‌های ایرانی، به تولید فرش دستبافت و ماشینی با نقشه های کاشان، اصفهان، تبریز و... محدود نمی‌شود و در این میان محصولاتی مثل گبه و گلیم هم به چشم می‌خورد. 

در این مطلب قصد داریم تا به مزایا و اصالت این دو محصول پرداخته و با کمک عناوین زیر، با این محصولات بیشتر آشنا شویم. 

با ما همراه باشید. 

  • گلیم فرش چیست؟ 
  • بافت گلیم دستبافت چگونه است؟ 
  • گبه دستبافت چیست؟ 
  • گبه ماشینی چه ویژگی هایی دارد؟ 
  • شناخت انواع گلیم 
  • شناخت انواع گبه 

 

- گلیم فرش چیست؟ 

اگر بخواهیم نوع سنتی گلیم‌فرش را توصیف کنیم باید بگوییم که دست‌بافته ای است که مثل دیگر فرش‌ها از تار و پود تشکیل شده است و الیاف آن هم از پشم حیوانات اهلی به دست آمده است. 

اما اگر بخواهیم نوع ماشینی آن را توصیف کنیم باید بگوییم که معمولاً از الیاف BCF هیت ‌‌ست شده و به صورت 320 شانه، 350 شانه و 500 شانه بافته می شوند. البته که ناگفته نماند، این نوع فرش با الیاف اکرلیک و با تراکم 2550 هم بافته می‌شود. 

این روزها این نوع فرش مخصوصاً نوع ماشینی آن  در بین خانم‌های خانه دار ایرانی و حتی خارجی از طرفداران زیادی برخوردار بوده و از آن برای تزئین خانه‌های خود و مخصوصا در راهرو و آشپزخانه استفاده می‌کنند. 

 

- بافت گلیم دستبافت چگونه است؟ 

بافت گلیم هم مثل هر فرش دیگری ساده نیست. برای بافتن گلیم باید پودها از بین تارها رد شوند و طرح دلخواه شکل بگیرد. اگر طرح خاصی بافته شود، پر زحمت تر و گران‌تر است و اگر ساده بافته شود، کم زحمت‌تر و ارزان‌تر است. 

ّبافت گلیم

 

- گبه دستبافت چیست؟ 

در قدیم و حتی گاهی امروزه، عشایری در گوشه گوشه‌ی این دیار بر روی دارهای قالی خود، قالیچه هایی دارند که به آن‌ها خرسک، قالیچه عشایری و گبه می‌گویند.  

نکته ای که در این نوع فرش‌ها مورد توجه است این است که این فرش ها معمولاً با پشم دام‌ها، بدون اینکه رنگ شوند بافته شده و به همین دلیل رنگ های ثابتی دارند و بیشترین رنگ‌هایی که از آن ها دیده می‌شود طوسی، خاکی، سفید، کرم و مشکی هستند. 

 

-گبه ماشینی چه ویژگی هایی دارد؟ 

این محصول، حالتی بین گلیم و فرش ماشینی داشته و دارای ویژگی های زیر است: 

  • طرح هایی که در آن  به کار رفته است، مشابه گلیم است. 
  • نخ خاب آن از گلیم بلندتر است. 
  • ضخامت آن نسبت به گلیم بیشتر است. 
  • بین 8 تا 12 رنگ در آن‌ها به کار می رود. 

در بافت گبه های ماشینی که معمولاً 500 شانه و با تراکم 1000  هستند، سعی شده است تا به نمونه‌ی دستبافت آن شبیه باشد و برای کسانی که بودجه‌ی کافی برای خرید گبه های دستبافت را ندارند، مناسب باشد. 

 

- شناخت انواع گلیم 

در این بخش، سعی شده است تا به معرفی برخی از انواع  نقش‌های گلیم دستبافت که البته به نوع ماشینی آن هم وارد شده است بپردازیم. 

  
1-  خورجین های لری با استفاده از گلیم 

لرهای ایران گلیم‌های خود را با استفاده از رنگ های سبز، سفید، آبی وسیاه و با نقوشی که خاص مناطق خودشان است بافته و بیشترین استفاده ای که از آن می‌کنند، ساخت خورجین‌هایی بزرگ برای نگهداری اثاث خانه است. 

خورجین های لری

 

2- گلیم فرش های بلوچ ( فرش ماشینی طرح بلوچ) 

همیشه بلوچ ها در آرزوی آب فراوان بوده اند و این مهم را در بافته های خود هم نشان داده اند. گلیم بلوچ از بافت راه راه تشکیل شده و در هر ردیف از آن نقشی متفاوت دیده می شود.  

این بافته های راه‌ راه به فرش‌های ماشینی هم راه یافته و با استقبال خوبی هم روبرو شده اند. 

 

3- گلیم ایل شاه‌سون (سون) 

در این گلیم‌ها از طرح های هندسی شکسته استفاده شده و  از رنگ های ملایم بهره می گیرند. ویژگی خاصی که دارند این است که تقریبا مثل اثر انگشت می‌مانند و کمتر می‌توان دو گلیم‌فرش ایل شاهسون را از همه نظر مشابه پیدا کرد. 

 

4- گلیم قشقایی با ویژگی‌هایی متفاوت 

 گلیم قشقایی دو ویژگی مهم دارد: 

  1. از رنگ‌های شاد و تند مثل قرمز و زرد در آن‌ها استفاده می شود. 
  2. از نقوش هندسی مثل هشت ضلعی، ستاره هشت‌پره و تصاویر حیواناتی مثل طاووس، بز و آهو در آن ها استفاده می‌شود. 

این نوع گلیم که مهم‌ترین  تولیدکننده‌ی آن هم، دره شوری‌ها هستند، در سال 1392 شمسی موفق به دریافت نشان اصالت از سازمان یونسکو شد.  

 

5- گلیم سنندج با ظرافت و زیبایی زبانزد 

سنندج که در قدیم با نام سنه شناخته می‌شده است دارای گلیم‌های زیبایی است که ظرافت آن مثال زدنی است. طرح هایی که هراتی بوده و با طرح بوته ای و خطوط مورب بافته می شوند. 

  گلیم سنندج  از نظر ترکیب‌بندی به سه دسته تقسیم می‌شود. 

  1. گلیم‌هایی که در آن‌ها یک طرح گل‌دار، تکرار شده است. 
  2. گلیم‌هایی که ترنجی در وسط داشته و گل‌هایی ظریف در اطراف خود دارند. 
  3. سجاده هایی که محراب پیازی شکل داشته و متمایز از سجاده های دیگر کشورها هستند. 

 

- شناخت انواع گبه 

در این بخش کرده‌ایم تا به معرفی برخی از انواع  نقشه های گبه دستبافت که البته به نوع ماشینی آن هم وارد شده است بپردازیم. 

 

1- گبه نقش حوض 

در این گبه ها بر خلاف تصور برخی که فکر می‌کنند نقش حوض به معنای تصویری از حوض است، از حوض استفاده نمی‌شود. بلکه ترنجی در وسط فرش وجود دارد و گل‌ها و غنچه هایی از اطراف آن منشعب می‌شوند. 

اهالی فارس به ترنج، حوض گفته و قشقایی‌ها آن را گول می‌خوانند. 

گبه نقش حوض

 

2- گبه طرح شیر 

از معروف‌ترین و اصیل‌ترین طرح‌هایی که در گبه به کار می‌رود و زبان مشترک بافندگان قدیمی آن هم هست، طرح شیر است. اما چه دلایلی برای استفاده از طرح شیر در گبه وجود دارد؟ 

  • شیر، یکی از صفات بارز حضرت علی (ع) است. به طوری که ایشان به "علی شیر خدا" معروف شده اند. 
  • پادشاهان زیادی با شیر همراه بوده اند و شیر را به عنوان نماد شجاعت و قدرت برگزیده اند. 
  • در بناها و ظروف و منسوجات قدیمی، از جمله ظروف و بناهای دوران ساسانی و هخامنشی، همیشه شیر در جدال با دلاوران است. 
  • و... 

 

3- گبه ایلاتی؛ ساخته ی ذهن 

بافندگان عشایر از محیط اطراف خود الهام می‌گیرند و هر آنچه در ذهنشان هست را روی گبه پیاده می‌کنند. علاوه بر آن، در نقشه‌ی ساده که تقریباً هیچ چیزی نیست، زمین بی محصول و چادرهای خود را که نشانی از بی بضاعت بودنشان هست را به تصویر می‌کشند. 
از معروف‌ترین ذهنیت های بافندگی گبه ایلاتی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: 

  • گبه ایلاتی قشقایی 
  • گبه ایلاتی لری 
  • گبه ایلاتی کردی 
  • گبه ایلاتی هیبت‌لو 
  • گبه ایلاتی تفرش بختیاری 

 

- جمع بندی 

حالا دیگر با انواع گلیم و گبه ایرانی آشنا شده‌اید. پس اگر به طرح‌های اصیل ایرانی علاقه دارید و به دنبال فرش‌هایی هستید که قیمت مناسب‌تری داشته باشند به سراغ گلیم ماشینی و گبه ماشینی بروید و از تماشای آن‌ها لذت ببرید. 

خوشحال می‌شویم اگر درباره‌ی هرکدام از گبه و گلیم‌هایی که معرفی کردیم، اطلاعاتی دارید برای ما در قسمت نظرات بنویسید. 

ارسال دیدگاه

منتظر شنیدن نقد ها و نظرات شما هستیم...